Quân đội Trung Quốc liều lĩnh giẫm chân lên chính sách

• Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) phối hợp với chính quyền dân sự kém tinh tế

• Ngân sách gia tăng làm cho quân đội có quyền hành hơn

• Quân đội trung thành song nổi rơ “kẽ hở về kinh nghiệm”

By Chris Buckley

 

Bắc Kinh, ngày 31-8 (Reuters) – Quân đội Trung Quốc, táo bạo và đầy tham vọng để được nể trọng, liều lĩnh dẫn dắt một lối cư xử bất đồng với chính sách đối ngoại mềm dẻo của đất nước, làm gia tăng rủi ro về sự rối loạn và sai lầm trong một lĩnh vực vốn đă được cảnh báo về sự mở rộng tầm ảnh hưởng của nó.

Các viên chức PLA đă lớn tiếng cảnh báo rằng lợi ích quốc gia bị đe dọa do các tuyên bố chủ quyền của các đối thủ láng giềng trên Biển Nam Trung Hoa [Biển Đông], và công khai chỉ trích các cuộc tập trận được lên kế hoạch của Mỹ và Nam Hàn, giữa Triều Tiên và Trung Quốc ở Hoàng Hải.

“Một đất nước cần được tôn trọng, và quân đội cũng cần sự kinh phục”, Thiếu tướng Lạc Nguyên (Luo Yuan) đă viết trong bài thuyết tŕnh của PLA.

Làm căng thẳng thêm cho quan điểm này, Hải quân Trung Quốc sẽ tổ chức các cuộc diễn tập pháo binh ở Hoàng Hải từ thứ Tư.

Bên trong sự quyết đoán công khai đó, là những câu hỏi về thay đổi trong quan hệ quân sự với dân sự ở Trung Quốc, một khu vực u ám với những dính líu rơ ràng hơn đối với chính sách đối ngoại, đặc biệt là ở châu Á.

Quân đội Trung Quốc vẫn phụ thuộc vào Đảng Cộng sản cầm quyền, nhưng nó phát triển ít ăn khớp với các nhà lănh đạo dân sự, và điều đó có ư nghĩa đối với việc phối hợp và truyền đạt chính sách, đặc biệt là phải chịu sức ép.

“Quan hệ quân sự với dân sự ở Trung Quốc rất khác so với trước đây. Trước đây thường có sự hợp tác. Bây giờ là hai lĩnh vực riêng biệt”, ông Nan Li, giáo sư Trường Cao đẳng Hải chiến Mỹ ở Rhode Island, người chuyên nghiên cứu về PLA, cho biết.

“Sự phối hợp giữa các cơ quan là một vấn đề lớn“, ông nói.

Với Trung Quốc việc thăm ḍ để biết cách đối xử với đội quân đang phát triển nhanh chóng, cùng những t́nh thế dễ thay đổi bên trong nội bộ như thế có thể gây nên những hậu quả trong khu vực, nơi có sự hiện diện quân sự rất lớn của Hoa Kỳ.

“Rơ ràng là có các hệ quả rất lớn cho các lựa chọn chính sách đúng đắn, cả ở Bắc Kinh lẫn ở nước ngoài“, ông David Finkelstein, chuyên gia về quân đội Trung Quốc tại CNA, một viện nghiên cứu tại Virginia về các vấn đề an ninh, đă nhận xét về quan hệ giữa PLA với phía dân sự.

“Các lợi ích an ninh toàn cầu của Trung Quốc đă mở rộng nhanh hơn so với năng lực của các thể chế quan liêu truyền thống đang điều khiển chúng“, ông nói.

Việc vận động hành lang hoặc ngăn chặn trong số các viên chức dân sự và quân sự có thể làm cho việc hoạch định chính sách của Trung Quốc thậm chí không giống với một dàn nhạc được luyện tập chặt chẽ, mà tựa như một ban nhạc với các thành viên cạnh tranh nhau để gây sự chú ư, liều lĩnh với những sai lầm hoặc rối loạn.

Một nhà chiến lược PLA gần đây đă cảnh báo tương tự.

“Khi không có sự lănh đạo kiên định đối với an ninh quốc gia, khi có nhiều ban bệ tham gia, sự phối hợp gặp khó khăn, các phản ứng có khuynh hướng chậm trễ, các biện pháp phản hồi thiếu tập trung, và liên tục xuất hiện những nan đề trong các mối liên hệ nào đó giữa các thể chế trong việc đối phó với các sự kiện“, chiến lược gia hồi hưu, Đề đốc Dương Nghị đă viết trong một nghiên cứu xuất bản hồi cuối năm ngoái.

 

Đ̉I HỎI TÔN TRỌNG

PLA đă nhận được khoản ngân sách chính thức gia tăng hàng năm trong hai thập kỷ qua, trung b́nh tăng 12,9% mỗi năm. Sự gia tăng đó đă làm cho họ mạnh hơn, và thiếu kiên nhẫn hơn với áp lực từ nước ngoài, Đại tá PLA, ông Lưu Minh Phúc cho biết.

“Trong quá khứ, do tập trung phát triển kinh tế và ngân sách của chúng tôi th́ thấp và chúng tôi đă bị đẩy ra ngoài lề. Nhưng bây giờ th́ khác. Chúng tôi hiểu rằng một đất nước thịnh vượng cần có một quân đội vững mạnh“, ông nói với Reuters hồi đầu năm nay.

Hồi tháng 6, Bộ trưởng Quốc pḥng Mỹ, ông Robert Gates đă thấy những điều mà ông cho là sự huênh hoang của PLA. Ông tuyên bố nó đang cản trở các nỗ lực cải thiện quan hệ quân sự, đi ngược lại các nỗ lực của chính phủ Trung Quốc để giảm bớt căng thẳng.

Lời than phiền của ông Gates đưa ra sau khi các sĩ quan PLA chỉ trích kịch liệt  Washington, và khước từ các hy vọng về chuyến thăm Bắc Kinh của ông Gates và làm sống lại các mối quan hệ quân sự bị Trung Quốc đ́nh chỉ do Hoa Kỳ bán vũ khí cho Đài Loan, ḥn đảo tự trị mà Trung Quốc tuyên bố chủ quyền.

B́nh luận của các sĩ quan PLA gần đây đă đưa ra nhiều từ ngữ cứng rắn nhằm vào Washington. Những tiếng lầm bầm này xuất hiện nhắm vào đối tượng ở trong nước đang thèm khát tiếng nói mạnh mẽ. Ông Li, phân tích gia thuộc trường Cao đẳng Hải quân Hoa Kỳ cho biết như vậy.

Nhưng bằng cách tạo ra các kỳ vọng cho công chúng và giới tinh hoa xă hội rằng Trung Quốc sẽ có lập trường cứng rắn, cách nói như thế có thể giới hạn khả năng cho các cuộc trao đổi ḥa dịu, hoặc gieo rắc ở nước ngoài nhận thức về tính hay thay đổi của người đang chỉ đạo chính sách ở Bắc Kinh.

“So với trước đây, ảnh hưởng hoặc vai tṛ chế ngự  của công luận  Trung Quốc lên chính sách đối ngoại của Trung Quốc hiện nay là đáng chú ư“, theo nhận xét của ông Wang Wen, b́nh luận gia cao cấp của Global Times, tờ báo của những người theo chủ nghĩa dân tộc nồng nhiệt.

 

KHÔNG ĐƯỢC LÀ MỘT LỰC LƯỢNG CÁ BIỆT

Tại Trung Nam Hải, khu vực Đảng Cộng sản Trung Quốc  trú đóng có tường rào bao quanh, là nơi mà các quyết định lớn được thi hành, nan đề thực sự có lẽ là việc thiếu sự phối hợp, chứ không phải là không trung thành hoặc hoàn toàn bất đồng.

Đảng đ̣i hỏi ḷng trung thành không hề thay đổi của quân đội, đặc biệt đối với giới lănh đạo cao nhất, mà hiện nay ông Hồ Cẩm Đào, người đồng thời là Chủ tịch Quân ủy Trung ương, nhóm chóp bu trên các vấn đề của PLA.

“PLA vẫn là quân đội của Đảng. Họ không thể thực hiện một chính sách đối ngoại riêng rẽ “, ông Finkelstein, phân tích gia của CNA, nói.

Tuy nhiên, bên dưới bức mành trướng của đoàn kết nhất trí giữa Đảng và PLA, một “kẽ hở về kinh nghiệm” đă hiện ra, ông Finkelstein, nhà phân tích của CAN nhận xét.

Kể từ sự ra đi của những nhà cách mạng lăo thành Trung Quốc là Mao Trạch Đông và Đặng Tiểu B́nh, với sự can dự sâu của cả hai vào việc chỉ huy quân đội, các nhà lănh đạo Trung Quốc đă không có mấy công việc để làm với PLA cho đến khi họ lên đến đỉnh cao quyền lực. Đổi lại, các tướng lĩnh PLA tập trung nhiều hơn vào các ưu tiên bên ngoài.

Ông Li, phân tích gia về hải quân đă đă đưa ra một ví dụ về những rắc rối có thể tạo ra, đó là cuộc thử nghiệm chống vệ tinh của Trung Quốc hồi năm 2007, khi Bộ Ngoại giao cho thấy cuộc thử nghiệm này đă không được chuẩn bị tốt, gây ra những lo ngại quốc tế đối với các mảnh vỡ ngoài không gian và các kế hoạch chinh phục vũ trụ của Bắc Kinh.

Khi nói rằng Biển Nam Trung Hoa [Biển Đông] cũng là một khu vực có “lợi ích quốc gia cốt lơi” của Trung Quốc, các nhà hoạch định chính sách của đất nước này cũng đă đánh liều với uy tín của họ, bởi v́ hải quân của họ không đủ mạnh để thực thi kiểm soát trên biển, ông Li nói.

“Khi nâng nó lên thành lợi ích quốc gia cốt lơi mà không có phương tiện để bảo vệ nó, sự răn đe của Trung Quốc bị suy yếu“, ông khẳng định.

 

Ngọc Thu dịch

<< trở về đầu trang >>