Ngô Bảo Châu nhận giải Fields  ("Nobel toán học")

 

Ngày 19.8.2010 trong phiên họp khai mạc của Đại hội Quốc tế Toán học họp tại Hyderabad (Ấn Độ), Ngô Bảo Châu đă nhận huân chương Fields dành cho những nhà toán học dưới 40 tuổi có công tŕnh kiệt xuất. Cùng với nhà toán học Việt Nam, ba nhà toán học đă được vinh danh : Elon Lindenstrauss (Israel), Stanislav Smirnov (Nga) và Cédric Villani (Pháp).

E. Lindenstrauss (sinh năm 1970) là chuyên gia về lí thuyết ergodic của các hệ thống động học. Stanislav Smirnov (sinh năm 1970, người Nga, giáo sư Trường đại học Genève) đă chứng minh "ước đoán của Benoit Mandelbrot" về "kích thước Hausdorff" liên quan tới vận động Brown. Cédric Villani (sinh năm 1973, giám đốc Viện toán học Henri Poincaré, Paris) nghiên cứu trong lănh vực giải tích học, cụ thể là dùng toán học để giải quyết những bài toán về động học chất khí và lí thuyết vận chuyển.

Ngô Bảo Châu (sinh năm 1972 tại Việt Nam), học tiểu học và trung học ở Hà Nội. Theo học đại học ở Paris (Paris VI và Ecole Normale Supérieure). Chuẩn bị và bảo vệ luận án toán học năm 1997 tại TĐH Paris Sud (Orsay).  Nghiên cứu viên CNRS - TĐH Paris Nord (1998-2004),  Giáo sư TĐH Paris Sud / Orsay (2005), Thành viên Institute for Advanced Study / Princeton (2008), Giáo sư TĐH Chicago (2010). Công tŕnh lớn của Ngô Bảo Châu là đă chứng minh Bổ đề cơ bản của Langlands trong các algebra của Lie (2008). Trước đó (2004), Ngô Bảo Châu đă được giải Clay sau khi chứng minh bổ đề này cho các nhóm unita. "Chương tŕnh Langlands", lănh vực nghiên cứu của Ngô Bảo Châu, là một công tŕnh đồ sộ nhằm thống nhất số học và h́nh học.

Ngô Bảo Châu là nhà toán học Việt Nam đầu tiên nhận giải thưởng Fields (được coi là giải Nobel về toán học). Anh có hai quốc tịch : Việt Nam và Pháp (theo Hội toán học Pháp, anh có thêm quốc tịch Pháp từ đầu năm nay).

Làm việc và giảng dạy ở Pháp và Mỹ, Ngô Bảo Châu vẫn thường xuyên về nước, hướng dẫn sinh viên chuẩn bị luận án tiến sĩ. Mặt khác, mỗi khi cần thiết (thí dụ như trong vụ khai thác mỏ bô-xít ở Tây Nguyên), anh đă kư kiến nghị và lên tiếng phản đối (xem Thư gửi Quốc hội).

Giải Fields cho Ngô Bảo Châu là niềm tự hào lớn cho mọi người Việt Nam. Chúng tôi tin rằng nó sẽ khơi dậy trong tuổi trẻ Việt Nam niềm say mê khoa học và ư thức công dân, hai yếu tố hết sức cần thiết để xây dựng đất nước, trong lúc nền giáo dục Việt Nam đang lún sâu vào một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng.

Tiếc rằng những người trách nhiệm trong chính quyền, trước hết là ông Nguyễn Thiện Nhân (phó thủ tướng, nguyên bộ trưởng bộ giáo dục) hoàn toàn không có ư thức được sự nghiêm trọng ấy, mà chỉ quanh quẩn mấy tṛ ma giáo trẻ con (đến thăm nhà Ngô Bảo Châu, đặt tay lên đầu gối một cách suồng să, rồi trơ trẽn hơn nữa : lấy bút máy quen dùng của ḿnh ra tặng, và tặng luôn cả cái nhà, hay đúng hơn, làm người đưa thư cho một đại gia chúa đảo Tuần Châu). 

Như đoàn lữ hành trong sa mạc, tuổi trẻ Việt Nam sẽ bỏ qua những tṛ khôn vặt ấy để tiến lên. 

 

P. Q.

 

<<trở về đầu trang>>